In het kort: magnesiumchloride is een zout van magnesium en chloride dat heel gemakkelijk oplost in water. In vergelijkende studies werd het net zo goed opgenomen als organische vormen, en duidelijk beter dan magnesiumoxide. Het smaakt bitter, dus neem je het het best verdund of als tablet bij het eten. Voor uitwendig gebruik ken je het als magnesiumolie en als badvlokken.
Het belangrijkste op een rij
- Goed opgenomen: in studies werd magnesium uit chloride net zo goed opgenomen als uit lactaat, aspartaat of citraat, en duidelijk beter dan uit oxide.
- Magnesiumgehalte: watervrij magnesiumchloride bestaat voor 25,5% uit magnesium, de gebruikelijke vorm met kristalwater (hexahydraat) voor 12,0%.
- Bitter, maar goed te verdunnen: opgelost in een groot glas water of sap en verdeeld over twee maaltijden is het goed verdraagbaar.
- Veel gezichten: nigari, magnesiumolie en badvlokken zijn allemaal magnesiumchloride. Om in te nemen zijn alleen producten geschikt die als voedingsmiddel worden verkocht.
- Houd de maat: blijf bij een voedingssupplement op maximaal 250 mg magnesium per dag. Grote hoeveelheden ineens werken laxerend.
Inhoud
- Wat is magnesiumchloride?
- Hoeveel magnesium zit er in magnesiumchloride?
- Wordt magnesiumchloride goed opgenomen?
- Waar is magnesiumchloride goed voor?
- Delbet-kuur, infecties, haar: wat is waar?
- Smaak, verdraagbaarheid en laxerende werking
- Hoe neem je magnesiumchloride in?
- Uitwendig: vlokken, magnesiumolie en bad
- Magnesiumchloride, citraat of glycinaat?
- Veelgestelde vragen
- Grenzen van het onderzoek en alle bronnen
Wat is magnesiumchloride?
Magnesiumchloride is een zout: één magnesiumdeeltje en twee chloridedeeltjes. Chloride ken je van keukenzout, waar het naast natrium zit. In magnesiumchloride zit het naast magnesium.
Het zout trekt vocht uit de lucht aan en lost direct op in water. In de winkel ligt het meestal als witte vlokken of kristallen. Daarin zit vast ingebouwd kristalwater; chemici noemen dit het hexahydraat (zes watermoleculen per magnesium).1
Het wordt gewonnen uit zeewater of uit oude zoutlagen. Een bekende vorm is nigari: de bittere restvloeistof die overblijft als keukenzout uit zeewater wordt gewonnen. In Japan wordt nigari al lang gebruikt om sojamelk te laten stremmen tot tofu.2, 3
Dit laat onderzoek zien: een Japans onderzoek naar 17 nigari-monsters en 15 als voedingsadditief verkochte grondstoffen vond grote verschillen. Slechts 5 van de 15 additiefmonsters voldeden aan de destijds geplande Japanse zuiverheidseisen; geen enkel monster viel op door zware metalen.2
Ook chloride heeft een eigen, officieel erkende functie in het lichaam. Chloride draagt bij tot de normale spijsvertering door de productie van zoutzuur in de maag. Deze claim geldt voor chloride uit andere bronnen dan keukenzout, dus ook voor chloride uit magnesiumchloride.4
Hoeveel magnesium zit er in magnesiumchloride?
Dat hangt af van het watergehalte. Watervrij magnesiumchloride bestaat voor 25,5% uit magnesium. Het hexahydraat, dus de gebruikelijke vlokken en kristallen, voor maar 12,0%. De rest is chloride en kristalwater.
De waarden volgen uit het gewicht van de atomen (eigen berekening op basis van de molaire massa's):1
| Vorm | Molaire massa | Magnesiumgehalte | Voor 250 mg magnesium heb je nodig |
|---|---|---|---|
| Magnesiumchloride, watervrij | 95,21 g/mol | 25,5% | ongeveer 0,98 g |
| Magnesiumchloride-hexahydraat (vlokken, kristallen) | 203,30 g/mol | 12,0% | ongeveer 2,1 g |
Rekenwijze: magnesium weegt 24,305 eenheden. 24,305 gedeeld door 95,21 geeft 25,5%, gedeeld door 203,30 geeft 12,0%.
Op de verpakking: kijk of de opgave geldt voor magnesium of voor magnesiumchloride. 1.000 mg magnesiumchloride-hexahydraat levert maar ongeveer 120 mg magnesium. Staat er bij een hexahydraatproduct duidelijk meer dan 12% magnesium, dan klopt er iets niet met de opgave, of is er deels watervrij zout bijgemengd.
Met het magnesium neem je altijd ook chloride op. In 250 mg magnesium als chloride zit ongeveer 730 mg chloride. Dat is ruim 90% van de hoeveelheid die op voedingsmiddelen als referentie-inname voor chloride wordt opgegeven (800 mg).5 Ter vergelijking: dezelfde hoeveelheid chloride zit in ongeveer 1,2 g keukenzout (eigen berekening).
Wordt magnesiumchloride goed opgenomen?
Ja. Magnesiumchloride hoort bij de vormen die je lichaam goed opneemt, ook al is het geen "organisch" magnesium. De reden is de oplosbaarheid: in de maag is het magnesium al opgelost.
Dit laat onderzoek zien: in een Amerikaanse studie met gezonde vrijwilligers werd magnesium uit chloride, lactaat en aspartaat even goed opgenomen. Uit oxide kwam maar ongeveer 4% aan.6 In een Noorse studie met 18 studentes steeg de hoeveelheid magnesium in de urine na een chlorideoplossing net zo sterk als na citraat-lactaattabletten.7 Een overzicht uit 2025 van gecontroleerde studies bij gezonde volwassenen beoordeelt citraat en chloride als goed opneembaar, en oxide als slecht.8
Een groter overzicht van 14 vergelijkende studies ziet organische vormen gemiddeld licht voorop, en laat vooral één ding zien: hoe groter de eenmalige hoeveelheid, hoe kleiner het aandeel dat wordt opgenomen.9
Het gaat ook om het tablet. In een studie werd magnesium uit maagsapresistente chloridetabletten veel slechter opgenomen dan uit een opgeloste vergelijkingsvorm.10 Vermoedelijk gaat de omhulling pas laat in de darm open, waardoor er minder tijd overblijft voor opname.
Onze kijk erop: qua opname speelt magnesiumchloride in dezelfde klasse als citraat en glycinaat. Als de bittere smaak je niet stoort, of je neemt tabletten, is het een goede keuze. Je haalt er het meeste uit als je het opgelost inneemt, of als gewoon (niet-maagsapresistent) tablet, verdeeld over twee kleinere porties bij het eten. Hoe chloride en glycinaat zich rechtstreeks tot elkaar verhouden, moeten studies nog uitwijzen.
Waar is magnesiumchloride goed voor?
Voor alles waar magnesium goed voor is. De officieel goedgekeurde claims van de EU gelden voor elke magnesiumvorm, dus ook voor chloride:
- Magnesium draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid.
- Magnesium draagt bij tot een normale werking van de spieren.
- Magnesium draagt bij tot de normale werking van het zenuwstelsel.
- Magnesium draagt bij tot een elektrolytenbalans.
Een overzicht van alle tien uitspraken vind je in ons artikel Waar is magnesium goed voor?.
Juist met magnesiumchloride is veel onderzoek gedaan, omdat het zich goed als oplossing laat doseren. De meeste studies onderzochten mensen met een lage magnesiumwaarde of bepaalde aandoeningen.
Dit laat onderzoek zien: een Mexicaanse onderzoeksgroep onderzocht 116 volwassenen met prediabetes en een lage magnesiumwaarde. Vier maanden lang dronken zij dagelijks 30 ml van een 5%-magnesiumchlorideoplossing (382 mg magnesium) of een placebo. Met magnesium steeg de magnesiumwaarde in het bloed, en lag de nuchtere bloedsuikerwaarde aan het eind lager dan in de placebogroep.11 In een Amerikaanse studie namen 126 volwassenen met lichte tot matige depressieve klachten zes weken lang dagelijks 248 mg magnesium als chloride. Hun klachten, gemeten met een vragenlijst, namen sterker af dan in de zes weken zonder magnesium.12 Mensen met fibromyalgie, een chronische pijnaandoening, rapporteerden na een maand met 100 mg magnesium als chloride minder sterke pijn dan met placebo.13
Deze studies beschrijven wat onderzoekers bij bepaalde groepen hebben waargenomen. Ze vervangen geen behandeling. Heb je een aandoening, bespreek magnesium dan met je huisarts.
Delbet-kuur, infecties, haar: wat is waar?
In Frankrijk, Spanje, Italië en Roemenië wordt bijzonder veel naar magnesiumchloride gezocht; daar geldt het voor velen als huismiddel. De "Delbet-kuur" draagt de naam van de Franse chirurg Pierre Delbet. In gidsen en forums lees je over oplossingen tegen verkoudheid, gewrichtsklachten of grijs haar.
Zakelijk bekeken: gecontroleerde studies bij de mens die magnesiumchloride testen bij infecties, voor het haar of als kuur hebben we niet gevonden. De degelijke studies over magnesiumchloride zijn de hierboven beschreven studies, meestal bij mensen met een lage magnesiumwaarde. Wat je met zekerheid kunt zeggen, staat in de officiële uitspraken hierboven.
Wil je een "kuur" volgens een recept van internet proberen, reken dan eerst de hoeveelheid magnesium uit. Een voorbeeld: 20 g magnesiumchloride-hexahydraat op een liter levert ongeveer 2,4 g magnesium (eigen berekening). Een glas van 125 ml bevat dan ongeveer 300 mg, dus meer dan de bovengrens van 250 mg voor voedingssupplementen.14
Smaak, verdraagbaarheid en laxerende werking
Magnesiumchloride smaakt duidelijk bitter, met een licht zoute, metalige ondertoon. Goed verdund, met sap, of als tablet valt de smaak veel minder op.
Dit laat onderzoek zien: in smaaktests werd magnesiumchloride vooral als bitter omschreven, daarnaast als zout, metaalachtig en samentrekkend.15 In een kleine studie leegde de maag zich na 800 mg magnesiumchloride langzamer.16
Zoals alle goed oplosbare magnesiumzouten kan magnesiumchloride in grotere hoeveelheden de ontlasting zachter maken. Magnesium dat de darm niet opneemt, houdt water vast. In Frankrijk wordt het daarom ook gebruikt voor een "purge", een soort darmreiniging. Daar raden we van af: een grote eenmalige hoeveelheid levert je geen extra magnesium op, maar vooral diarree.
Dit laat onderzoek zien: de Europese voedselveiligheidsautoriteit stelt de bovengrens voor magnesium uit voedingssupplementen op 250 mg per dag, juist voor goed oplosbare zouten zoals chloride.14 Een analyse van recentere studies vond bij hoeveelheden tussen 128 en 1.200 mg per dag meestal niet meer diarree dan met placebo.17 In de Amerikaanse studie met 248 mg magnesium als chloride per dag werd het goed verdragen.12
Belangrijk: bij een verminderde nierfunctie kan magnesium zich ophopen in het lichaam.18 Neem magnesiumchloride dan alleen na overleg met je arts. Zeer grote hoeveelheden, bijvoorbeeld als laxeermiddel of als onverdunde nigari, kunnen ook bij gezonde mensen te veel magnesium in het bloed veroorzaken. Gevalsbeschrijvingen melden dan hartritmestoornissen en circulatieproblemen, in enkele gevallen met dodelijke afloop.3, 19, 20 Houd een paar uur afstand tot schildklierhormoon, bepaalde antibiotica en osteoporosemedicijnen. De details staan in Wanneer magnesium innemen?
Hoe neem je magnesiumchloride in?
Los het op in een groot glas water, of neem het als tablet, telkens bij een maaltijd. Blijf op maximaal 250 mg magnesium per dag uit voedingssupplementen, tenzij je arts iets anders zegt. Verdeel de hoeveelheid het best over twee maaltijden, want van kleinere porties komt relatief meer aan.9
Zo doe je het:
- Poeder of vlokken (hexahydraat): voor 125 mg magnesium heb je ongeveer 1 g zout nodig. Los het op in minstens 200 ml water, het liefst met een scheutje sap tegen de bittere smaak. 's Ochtends en 's avonds elk een portie geeft samen 250 mg (eigen berekening).
- Kant-en-klare oplossingen en nigari: let op de magnesiumopgave per milliliter. Vloeibare nigari is zeer geconcentreerd. In een Japanse studie bevatten 5 ml nigari 500 mg magnesium, dus het dubbele van de dagelijkse bovengrens in één theelepel.21
- Tabletten: neem gewone tabletten, geen maagsapresistente. Daaruit werd in een studie veel minder opgenomen.10
- Neem alleen levensmiddelenkwaliteit in: badvlokken en magnesiumolie zijn niet bedoeld om te drinken. Neem alleen producten in die als voedingssupplement of voedingsmiddel zijn gelabeld.
Dit laat onderzoek zien: de Mexicaanse studies werkten met 382 mg magnesium als chlorideoplossing per dag, de Amerikaanse studie naar depressieve klachten met 248 mg.11, 12
Uitwendig: vlokken, magnesiumolie en bad
Een groot deel van het magnesiumchloride belandt niet in een glas, maar in het bad of op de huid. Magnesiumolie is geen olie, maar een geconcentreerde oplossing van magnesiumchloride in water die op de huid olieachtig aanvoelt.22 Magnesiumvlokken (magnesium chloride flakes) zijn hexahydraatvlokken voor vol- en voetenbaden.
Met vlokken maak je ook zelf magnesiumolie: gelijke delen vlokken en warm water door elkaar roeren tot alles is opgelost. 100 g vlokken bevat ongeveer 12 g magnesium (eigen berekening).
Een warm voetenbad met vlokken 's avonds is een fijn ritueel. Hoeveel magnesium daarbij via de huid aankomt, verschilt van persoon tot persoon. Wat onderzoek laat zien over olie, spray en bad, hoe je ze gebruikt en waar je bij een gevoelige huid op moet letten, hebben we uitgebreid beschreven in Magnesiumolie, spray en bad.
Magnesiumchloride, citraat of glycinaat?
Alle drie horen bij de goed opneembare vormen. Het verschil zit vooral in smaak, verdraagbaarheid en waarvoor je ze gebruikt.
| Magnesiumchloride | Magnesiumcitraat | Magnesiumglycinaat | |
|---|---|---|---|
| Magnesiumgehalte (eigen berekening)1 | 25,5% watervrij, 12,0% als hexahydraat | 16,2% watervrij | tot 14,1% |
| Opname | goed, zoals lactaat en aspartaat, beter dan oxide6, 8 | goed, beter dan oxide8, 9 | goed, beter dan oxide9 |
| Smaak | bitter | zuurachtig | mild |
| Verdraagbaarheid | in grotere hoeveelheden laxerend | in grotere hoeveelheden laxerend | geldt als maagvriendelijk |
| Gebruikelijke vorm | oplossing, tabletten, olie, badvlokken | poeder, capsules | capsules, poeder |
| Bijzonderheid | ook uitwendig bruikbaar, levert ook chloride | standaardvorm, goed onderzocht | populair voor 's avonds |
Onze kijk erop: magnesiumchloride is een goed opneembare, veelzijdige vorm. Het past bij je als je magnesium graag als drankje neemt, tabletten verkiest, of het ook voor een bad wilt gebruiken. Heb je een gevoelige maag, of hou je niet van de bittere smaak, dan ben je goed geholpen met magnesiumglycinaat of magnesiumcitraat. Alle vormen op een rij vind je in Welk magnesium is het beste?
Veelgestelde vragen
Wat is magnesiumchloride? Een goed oplosbaar zout van magnesium en chloride. Het wordt gewonnen uit zeewater of zoutlagen en gebruikt als voedingssupplement, in tofustremmiddel (nigari), en uitwendig als magnesiumolie of badvlokken.2, 3, 22
Is magnesiumchloride goed voor het lichaam? Magnesiumchloride is een goed opneembare magnesiumbron.6, 8 Magnesium draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid. Magnesium draagt bij tot een normale werking van de spieren. Belangrijk is om op maximaal 250 mg magnesium per dag uit voedingssupplementen te blijven.14
Is magnesiumchloride gevaarlijk voor het hart? Bij gebruikelijke hoeveelheden niet. Het wordt alleen gevaarlijk bij zeer grote hoeveelheden, bijvoorbeeld als magnesiumzouten als laxeermiddel of onverdunde nigari worden gedronken, en bij een verminderde nierfunctie. Dan kan te veel magnesium in het bloed het hartritme verstoren.3, 18, 19
Is nigari hetzelfde als magnesiumchloride? Bijna. Nigari bestaat grotendeels uit magnesiumchloride, maar kan afhankelijk van de bereiding ook andere zouten bevatten. De kwaliteit wisselt: in een Japans onderzoek voldeden maar 5 van de 15 additiefmonsters aan de destijds geplande zuiverheidseisen.2
Kan ik badvlokken ook innemen? Nee, alleen als ze uitdrukkelijk als voedingsmiddel of voedingssupplement worden verkocht. Badproducten worden niet als voedingsmiddel gemaakt en gecontroleerd.
Helpt magnesiumchloride tegen grijs haar? Daarover hebben we geen studies bij mensen gevonden. Voor haar bestaat ook geen officieel goedgekeurde uitspraak over magnesium.
Grenzen van het onderzoek en alle bronnen
De vergelijkende studies naar opname zijn klein en meten vooral het magnesium in de urine na enkele dagen of een eenmalige portie.6, 7 Over de voorziening gedurende maanden zegt dat maar beperkt iets. In een laboratoriumproef met darmcellen kwam magnesium uit chloride zelfs slechter door dan uit oxide of carbonaat; bij de mens is dat tot nu toe niet gebleken.23 In een studie met 17 gezonde mensen kreeg iedereen een eenmalige portie van 300 mg magnesium als chloride. Daarna steeg wel het vrije magnesium in het bloed, maar de totale waarde in bloed en urine niet meetbaar. De studie werd mede gefinancierd door bedrijven uit de sector.24
De studies naar bloedsuiker, depressieve klachten en fibromyalgie onderzochten telkens bepaalde groepen, meestal met een lage magnesiumwaarde. Of de resultaten gelden voor gezonde mensen, is onzeker.11–13 De studie naar depressieve klachten had geen placebogroep.12 In de fibromyalgiestudie verschilde het hoofddoel, de totale stress, niet van placebo; een medeauteur werkte voor de fabrikant van het preparaat.13 Bij 15 getrainde sporters zonder tekort waren sommige uithoudingswaarden na negen dagen met 600 mg magnesiumchloride per dag zelfs iets slechter dan met placebo.25 Voor toepassingen zoals de Delbet-kuur, infecties of haar ontbreken gecontroleerde studies bij de mens.
Alle 25 bronnen tonen
| # | Studie | Wie werd onderzocht | Resultaat | Bewijskracht |
|---|---|---|---|---|
| 1 | PubChem: Chloride 5360315, Chloride-hexahydraat 24644, Citraat 6099959, Bisglycinaat 84645 | Stoffendatabase | Molaire massa's 95,21 / 203,30 / 451,12 / 172,42 g/mol → 25,5 / 12,0 / 16,2 / 14,1% magnesium | Referentiegegevens |
| 2 | Ogimoto et al. 2006, Shokuhin Eiseigaku Zasshi | 17 nigari-monsters, 15 additiefgrondstoffen | maar 5 van de 15 voldeden aan de geplande specificatie; geen belasting met zware metalen | Laboratoriumanalyse |
| 3 | Jung et al. 2015, J Emerg Trauma Shock | een patiënte na het drinken van bitterpekel | te veel magnesium in het bloed, verlengde QT-tijd; nigari dient als tofustremmiddel | Gevalsbeschrijving |
| 4 | Verordening (EU) nr. 432/2012 | EU-lijst goedgekeurde claims | chloride en magnesium: goedgekeurde claims | Officieel |
| 5 | Verordening (EU) nr. 1169/2011, bijlage XIII | Referentie-innames voor voedingswaarde-etikettering | chloride 800 mg, magnesium 375 mg per dag | Officieel |
| 6 | Firoz & Graber 2001, Magnes Res | gezonde volwassenen, ongeveer 250 mg magnesium per dag, 4 preparaten | oxide ongeveer 4% opname; chloride, lactaat, aspartaat gelijk en beter | Kleine studie |
| 7 | Bøhmer et al. 1990, Magnes Trace Elem | 18 studentes, urine over 24 uur | geen verschil tussen chlorideoplossing, citraat/lactaat en hydroxide | Kleine studie |
| 8 | Merschmann et al. 2025, Mol Nutr Food Res | gecontroleerde studies bij gezonde volwassenen | citraat en chloride goed opneembaar, oxide slecht | Overzichtsartikel |
| 9 | Pardo et al. 2021, Nutrition | 14 vergelijkende studies | organische vormen gemiddeld beter; aandeel daalt met de hoeveelheid | Systematisch overzicht |
| 10 | Fine et al. 1991, J Clin Invest | gezonde volwassenen, oplopende hoeveelheden bij de maaltijd | veel minder opgenomen uit maagsapresistent magnesiumchloride dan uit opgelost acetaat | Basisonderzoek |
| 11 | Guerrero-Romero et al. 2015, Diabetes Metab | 116 volwassenen met prediabetes en lage magnesiumwaarde, 382 mg/dag als chlorideoplossing, 4 maanden | magnesiumwaarde hoger, nuchtere bloedsuiker lager dan met placebo | Gecontroleerde studie, patiëntengroep |
| 12 | Tarleton et al. 2017, PLoS One | 126 volwassenen met lichte tot matige depressieve klachten, 248 mg/dag, 6 weken | vragenlijstscores duidelijk beter dan zonder magnesium; goed verdragen | Open studie zonder placebo, universiteitsfonds |
| 13 | Macian et al. 2022, Nutrients | mensen met fibromyalgie, 100 mg/dag, 1 maand | hoofddoel totale stress niet significant; minder stress in subgroep, minder pijn | Gecontroleerde studie, medeauteur bij fabrikant |
| 14 | EFSA / SCF 2001 | Beoordeling van autoriteit | bovengrens 250 mg/dag voor goed oplosbare magnesiumzouten uit voedingssupplementen | Officiële beoordeling |
| 15 | Lawless et al. 2003, Food Qual Prefer | smaaktests met calcium- en magnesiumzouten | chloride vooral bitter, daarnaast zout, metaalachtig, samentrekkend | Sensorisch onderzoek |
| 16 | Geboes et al. 2002, Aliment Pharmacol Ther | 11 gezonde mensen, 800 mg magnesiumchloride | maag leegt langzamer, vertering van vet en eiwit onveranderd | Kleine studie |
| 17 | Costello et al. 2023, Adv Nutr | 10 studies sinds 1997 | meestal niet meer diarree dan placebo (128–1.200 mg/dag) | Overzicht met beoordeling |
| 18 | Rosner et al. 2023, Mayo Clin Proc | Overzichtsartikel | ophoping bij verminderde nierfunctie | Overzichtsartikel |
| 19 | Bokhari et al. 2017, Am J Med Sci | een patiënte, magnesiumlaxeermiddel | dodelijk verlopen magnesiumoverschot ondanks normale nierfunctie | Gevalsbeschrijving met literatuuroverzicht |
| 20 | Torikoshi-Hatano et al. 2013, J Forensic Sci | een 75-jarige vrouw | overlijden door magnesiumoverschot na magnesiumchloride in melk als huismiddel | Gevalsbeschrijving |
| 21 | Kishimoto et al. 2010, Br J Nutr | 16 gezonde mannen, 5 ml nigari (500 mg magnesium) bij een vetrijke maaltijd | bloedvetten na de maaltijd lager en vertraagd | Kleine gecontroleerde studie |
| 22 | Werner et al. 2017, Trace Elem Electrolytes | Overzichtsartikel | magnesiumolie is een geconcentreerde magnesiumchlorideoplossing, geen olie | Overzichtsartikel |
| 23 | Kyselovič et al. 2021, Physiol Res | darmcellen in het lab, 7 zouten | chloride, citraat, sulfaat kwamen slechter door dan carbonaat, pidolaat, oxide | Celonderzoek |
| 24 | Zhan et al. 2020, Nutrients | 17 gezonde mensen, 300 mg magnesium als chloride, eenmalig | vrij magnesium in bloed gestegen, totale waarde en urine onveranderd | Kleine gecontroleerde studie, mede gefinancierd door bedrijven |
| 25 | Bomar et al. 2025, Nutrients | 15 getrainde sporters, 2 × 300 mg magnesiumchloride, 9 dagen | uithoudingswaarden iets slechter dan met placebo | Kleine gecontroleerde studie |
Auteur: Redactie PRONESIUM · Laatst gecontroleerd op 01-10-2026 · Dit artikel vervangt geen medisch advies.
